Z dzieckiem w świat wartości moralnych

program do realizacji dla dzieci, rodziców i nauczycieli


Opracowany przez:
Barbarę Domagała
Jolantę Szczypciak
Ostrowiec Św. 2009r.

Spis treści

1. Wstęp
2.Cele programu
3.Treści programowe
4.Uwagi o realizacji programu
5.Ewaluacja programu

1. WSTĘP

Wartości nie są czymś oczywistym. Nie rodzimy się ze znajomością wartości i umiejętnością kierowania się nimi. Dlatego czymś ważnym jest zapewnienie wszystkim dzieciom warunków do uczenia się wartości, by miały szansę żyć w zgodzie z nimi.
Opieka nad dzieckiem ( zapewnienie materialnych warunków do życia dziecku), to zaledwie ułamek powinności rodzicielskich wobec niego. To, co powinni zrobić dla swego dziecka rodzice, aby przygotować je dobrze do życia, obejmuje zaspokojenie zarówno jego potrzeb fizycznych, jak psychicznych, umysłowych i duchowych. Dlatego powinniśmy uświadomić sobie te potrzeby i wiedzieć, jak je zaspokajać – tu teraz, w świecie, w którym żyjemy.
Wartości wynosimy przede wszystkim z domu, a przedszkole jest miejscem, które powinno wspierać rodziców przy ich wprowadzaniu. Należy nauczyć dzieci jak być przyzwoitym człowiekiem, jak budować dobre relacje z rówieśnikami i jak dokonywać właściwych wyborów.
Najdobitniej do dzieci przemawiają zachowania oraz postawy rodziców i nauczycieli, czyli ich system wartości. Społeczeństwo, którego część stanowią rodzice i nauczyciele wychowanków żyją w świecie coraz częstszego naruszania norm moralnych, a przy tym akceptują takie zachowania. Zdrady, rozwody, korupcja, złodziejstwo, przemoc, folgowanie nałogom, itp. stają się częstym tematem w mediach i przedmiotem dyskusji w domach. Dzieciom trudno się zorientować co jest dobre, a co złe skoro gubią się w tym sami dorośli. Słuszna zatem wydaje się teza, że tylko mocny, wewnętrzny system wartości moralnych jest w stanie skłonić człowieka do zachowań moralnych w każdych okolicznościach, bowiem wartości moralne stoją na straży życia i jego jakości.
Inspiracją powstania programu była lektura książki Ireny Koźmińskiej i Elżbiety Olszewskiej Z dzieckiem w świat wartości


2.CELE PROGRAMU

Mocny system wartości moralnych i umiejętność kierowania się nim w życiu to najważniejszy kapitał, w jaki powinniśmy wyposażyć dziecko. Nauczenie dziecka wartości jest najważniejszym zadaniem wychowawczym dla rodziców i nauczycieli.
Zadaniem, jakie postawiły sobie autorki książki, w oparciu której powstał niniejszy program, było zachęcić rodziców do świadomego wprowadzenia ( wręcz nauczenia) wartości do swoich domów. Do wartości tych należą:

1. Szacunek
2. Uczciwość
3. Odpowiedzialność
4. Odwaga
5. Samodyscyplina
6. Pokojowość
7. Sprawiedliwość
8. Szczęście, optymizm, humor
9. Przyjaźń i miłość
10. Solidarność
11. Piękno
12. Mądrość

Praca nad każdą z powyższych wartości, to omówienie jej sensu przy okazji wspólnych lektur, oglądanych filmów, obserwowanych i doświadczanych sytuacji życiowych. Dyskutowanie z dziećmi o konsekwencjach stosowania i zaniechania tych wartości. Wyrażania dzieciom uznania, gdy będą postępować zgodnie z nimi.
Warunkiem skutecznego wprowadzania wartości jest zapewnienie dzieciom uwagi dorosłych (rodziców, nauczycieli) właściwego kontaktu wzrokowego, fizycznego.
Do tego potrzebny jest czas.

A czas to:
C- cierpliwość
Z- zachwyt
A- akceptacja
S- szacunek

Celem programu jest także ułatwienie podejmowania przez wszystkich (dzieci i dorosłych)
- słusznych decyzji,
- zapewnienie dobrej komunikacji międzyludzkiej,
- budowanie harmonii w życiu,
- skłanianie do zachowań, które są dobre dla wszystkich i nikogo nie krzywdzą.

Zgodnie z Podstawą programową wychowania przedszkolnego poniższy program będzie pomocny w realizacji takich celów wychowania przedszkolnego jak:
- kształtowanie u dzieci większej odporności emocjonalnej koniecznej do rozumnego radzenia sobie w sytuacjach trudnych, w tym także do łagodniejszego znoszenia stresów i porażek;
-wychowanie dzieci tak, żeby orientowały się w tym, co dobre i co złe, żeby potrafiły zgodnie bawić się i uczyć, mile zwracać się do innych, a także kulturalnie zachowywać się w domu, w szkole, na ulicy;
- rozwijanie umiejętności potrzebnych dzieciom do poznawania i rozumienia swego otoczenia, do zaspokajania własnych potrzeb bez szkodzenia innym ludziom oraz środowisku przyrodniczemu.


Nie wystarczy wiedzieć, że człowiek powinien być odpowiedzialny i uczciwy – trzeba takim człowiekiem być! Nauczone i stosowane wartości tworzą charakter człowieka. To od niego zależy, jakich dokona wyborów, kim się otacza, jaki ma stosunek do świata, co jest dla niego w życiu najważniejsze. Charakter, czyli wartości w działaniu, decydują o całym życiu człowieka.

3. TREŚCI PROGRAMOWE

Poznawanie, rozumienie i wprowadzanie w życie uniwersalnych wartości moralnych w przedszkolu i w domu;

PIERWSZY ETAP REALIZACJI PROGRAMU

1. Wprowadzenie wartości SZACUNEK jako grzeczności połączonej z troską o uczucia i dobro drugiej osób;
- grzeczność w słowach (grzeczne i niegrzeczne zwroty),
- grzeczność w gestach i zachowaniu,
- dbałość o dobro innych,
- zaspokajanie potrzeb innych osób,
- poszanowanie odmienności a tolerancja,
- dotrzymywanie słowa danego samemu sobie i innym,
- magiczne słowa i gesty.

2. Wprowadzenie wartości UCZCIWOŚĆ jako mówienie i poszanowanie prawdy, rzetelności, nieprzywłaszczania sobie cudzej własności, stosowania zasady bezstronności i równości praw;
- prawdomówność i poszanowanie prawdy,
-nieprzywłaszczanie sobie cudzego mienia,
-rzetelność,
- trzy siła.

3. Wprowadzenie wartości ODPOWIEDZIALNOŚĆ jako rzetelne wypełnianie swoich obowiązków, dbania o dobro i zapobieganie złu, a także gotowości do ponoszenia konsekwencji własnych wyborów i zachowań;
- skutki braku odpowiedzialności,
- rzetelne wypełnianie swoich obowiązków,
- odpowiedzialność za własne uczucia,
- odpowiedzialność za własne szczęście.

4. Wprowadzenie wartości „ODWAGA” jako podejmowanie trudnych, służących dobru decyzji oraz przeciwstawiania się złu;
- podejmowanie nowych wyzwań (ze zwróceniem uwagi na konsekwencje),
- przyznawanie się do winy,
-pokonywanie nieśmiałości,
- zawieranie znajomości,
- patrzenie ludziom w oczy.

DRUGI ETAP REALIZACJI PROGRAMU

1. Wprowadzenie wartości „SAMODYSCYPLINA” jako konsekwentne rozwijanie własnego potencjału, kształtowanie u siebie prawidłowych nawyków umożliwiających skuteczne, zgodne z wartościami działanie;
- rola rodziców we wprowadzaniu samodyscypliny,
- planowanie,
- umiar,
- rozwijanie własnego potencjału

2. Wprowadzenie wartości POKOJOWOŚĆ jako unikanie przemocy i poszukiwanie rozwiązań uwzględniających interesy wszystkich zainteresowanych stron;
- przemoc jako nadużycie siły lub pozycji,
- rozwiązywanie konfliktów,
- radzenie sobie ze złością,
- bierna agresja,
- wybaczanie,
- pojednawcze słowa i gesty.

3. Wprowadzenie wartości SPRAWIEDLIWOŚĆ jako uczciwość w ocenianiu i sądzeniu, przestrzegania zasady równości praw, poszanowania prawdy oraz prawości postępowania, czyli ludzkiej przyzwoitości, postępowania fair;
- jednakowe prawa dla wszystkich,
- podejmowanie sprawiedliwych decyzji,
- sprawiedliwość wyrazem dojrzałości.

4. Wprowadzenie wartości SZCZĘŚCIE, OPTYMIZM, HUMOR jako trwałego zadowolenia, wewnętrznej harmonii i spokoju;
- odpowiedzialność za swoje szczęście,
- optymizm warunkiem szczęścia,
- humor jako nieodłączna część optymizmu.

III ETAP REALIZACJI PROGRAMU

1. Wprowadzenie wartości PRZYJAŹŃ I MIŁOŚĆ jako bliskiego związku między osobami, opartego na wzajemnej sympatii, życzliwości, szczerości, gotowości do pomocy oraz czerpaniu przyjemności z przebywania razem;
- rola dorosłych w uczeniu dzieci przyjaźni i miłości,
- lojalność wobec przyjaciela,
- wierność.
- miłość jako uczucie do drugiej osoby, ale także jako więź emocjonalna z miejscem lub społecznością (patriotyzm).

2. Wprowadzenie wartości SOLIDARNOŚĆ jako gotowość do pomocy, wsparcia oraz poczucia współodpowiedzialności w obliczu czyjejś potrzeby. Także jako dzielenia się obowiązkami.
- czy solidarność się opłaca?,
- świat bez solidarności.

3. Wprowadzenie wartości PIĘKNO jako coś, co nas zachwyca i czyni nas lepszymi.
- różne rodzaje piękna,
- brzydki i piękny świat,
- piękne cechy,
- piękno fizyczne a piękno duchowe,
- nasze powinności względem piękna.

4. Wprowadzenie wartości MĄDROŚĆ jako celowe przyczynianie się do dobra poprzez właściwe wybory;
- co to jest dobro,
- rozmawiamy z mądrością
- mądrość jako przewidywanie konsekwencji swojego postępowania.
- przejawy mądrości.

4. Uwagi o realizacji programu

Program przeznaczony jest do realizacji we wszystkich grupach wiekowych w ciągu roku szkolnego 2009/2010 w Przedszkolu Publicznym nr 11.
Treści programowe realizowane będą poprzez rozmowy, zabawy, zajęcia z wykorzystaniem różnorodnych form pracy z dzieckiem przez nauczycieli poszczególnych oddziałów w dowolnej części dnia.
Dla rodziców i nauczycieli program przewiduje trzy spotkania warsztatowe zgodne z zaproponowanymi treściami programowymi.


5. Ewaluacja programu

Efektem końcowym realizacji programu „Z dzieckiem w Świat wartości moralnych” będzie ankieta skierowana do dzieci, rodziców i nauczycieli.


Propozycje zabaw z dziećmi kształcące wartości moralne.

SZACUNEK

Szacunek to grzeczność połączona z troską o uczucia i dobro drugiej osoby
Magiczne słowa i gesty- dzieci biegają po pokoju a rodzice je łapią Dziecko mówi grzecznie proszę mnie wypuścić dziękuję, jeśli zapomni i słowach proszę i dziękuję daje fanta którego musi potem wykupić.
Rozmowa telefoniczna- pokaz elementów rozmowy
-powitanie osoby
-przedstawienie się
-używanie słów proszę, dziękuję, przepraszam.


UCZCIWOŚĆ

Uczciwość to prawdomówność i poszanowanie prawdy
Dworzec kolejowy- wskazanie złego kierunku (odjeżdża pociąg osoby pytającej)
Sprzątanie zabawek - omówienie uczuć dziecka które dziecko posprzątało zabawki a przypisał to sobie ktoś inny dodatkowo otrzymał za to nagrodę.


ODPOWIEDZIALNOŚĆ

Odpowiedzialność to rzetelne wypełnianie swoich obowiązków, dbanie o dobro i zapobieganie złu, ponoszenie konsekwencji swoich wyborów i zachowań.
słoik czasu– wypełnianie słoja który jest symbolem doby obowiązków (piłeczki, klocki ) i przyjemności (kasza, ryz, piasek). Omówienie sytuacji co się stanie jeśli wykorzystamy czas na przyjemności a zabraknie nam go na obowiązki.
Nitki nawyków- wyjaśnienie że ze złymi nawykami, często powtarzanymi trudno jest zerwać czego symbolem są gęsto przeciągnięte między dwoma patykami nitki. Jednocześnie zwracamy uwagę że dobre nawyki poprzez powtarzanie stają się mocniejsze.


ODWAGA

Odwaga to podejmowanie trudnych decyzji służących dobru i przeciwstawianie się złu.


Pytania na spacerze- pokonywanie nieśmiałości i wyrabianie odwagi w kontaktach z innymi ludźmi poprzez zadawanie prostych pytań o godzinę, wyjście itp. Ponadto jest to ważna społeczna umiejętność – proszenie o pomoc


Witanie się i przedstawianie- pokaz prawidłowego sposobu witania siei przedstawiania z podkreśleniem ważności kontaktu wzrokowego


SAMODYSCYPLINA

Samodyscyplina to umiar, samokontrola, to wartość wymagająca silnej woli i wytrwałości. Samodyscyplina ma początek w dyscyplinie nałożonej przez rodziców i wychowawców.


Planowanie- opracowanie zadań na cały tydzień , przydzielanie punktów wieczorem po każdym dniu (np. serduszka), wybór mistrza dyscypliny po tygodniu.
Zabawa Skrajności podanie skrajności i omówienie ich skutków.
Zabawa Król Midas Należy uczulić dzieci że są działania których nie należy podejmować nigdy np. zabijać, kraść.


POKOJOWOŚĆ

to unikanie przemocy, to postawa człowieka który zawsze poszukuje rozwiązań uwzględniających dobro wszystkich stron lub dobro ogólne.
Zabawa Kamyk w bucie- uzmysłowienie znaczenia wybaczania.
Zabawa Pojednajmy się- ćwiczenie aktu przeprosin z użyciem zwrotów grzecznościowych.


SPRAWIEDLIWOŚĆ

to forma uczciwości wymagająca rozwiniętego sumienia obiektywizmu i dobrej woli.
Zabawa dla dzieci Zapałki i kredki- pokaz sprawiedliwego i niesprawiedliwego podziału.
Zabawa Podział cukierków- dzielenie cukierków między dziećmi na zasadzie że nie dla wszystkich wystarczy, omówienie uczuć.
Szczęście to poczucie trwałego zadowolenia oraz wewnętrznej harmonii i spokoju
Optymizm jest warunkiem szczęścia
Zabawa Szklanka w połowie - omówienie koncentrowania się na złych i dobrych aspektach.
Zabawa Kłucie w bucie - -omówienie skłonności do koncentrowania się na trudnościach i problemach a nie dostrzeganiu pozytywów
Humor to umiejętność śmiania się z dowcipów, filmów, sytuacji (także z siebie).
Humor i dowcip nie powinny nikogo ranić


Przykłady pozytywnych dowcipów


Admirałowie byli ubrani w marynarki wojenne.
Służący doił krowę nad stawem a w wodzie wyglądało to odwrotnie.

Polonista pyta żonę:
- Czy kochasz mnie najdroższa ?
-Oczywiście! – odpowiada żona.
-Pełnym zdaniem proszę!

Dwóch uczestników spektaklu Zbrodnia i kara gadało przez cały czas. Nagle jeden pyta drugiego:
-Ty, co to za przedstawienie?
- Zbrodnia i kara.
- A co właściwie zrobił tan Ikar?

Jaś pyta nauczycielkę:
-- Czy można karać dzieci za coś czego nie zrobiły?
- Oczywiście że nie.
- To ja nie zrobiłem pracy domowej.

PRZYJAŹŃ

to bliski i równoprawny związek pomiędzy osobami, oparty na sympatii, życzliwości, szczerości, zaufaniu, gotowości do pomocy oraz czerpaniu przyjemności z bycia razem.


Złote myśli

-jedyny sposób aby mieć przyjaciela to być przyjacielem
-prawdziwa przyjaźń jest rośliną, która rośnie powoli i musi stawić czoła wielu przeciwnościom zanim uzyska prawo do tej nazwy
J. Waszyngton
Przyjaźń to jedna dusza mieszkająca w dwóch ciałach
Arystoteles
Prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie.
Mickiewicz
Przyjaźń to lojalność i wierność
Zabawa Przepis na przyjaźń– wspólne ułożenie receptury na przyjaźń w formie przepisu kulinarnego.
Zabawa Zaufanie do przyjaciela—ćwiczenie odpowiedzialności za drugą osobę, omówienie zaufania do przyjaciela.
Zabawa Cieplutkie uczucia – obdarowywanie kolorowymi rekwizytami ( samodzielnie przygotowanymi ) swoich bliskich i głośne wyrażanie uczuć


SOLIDARNOŚĆ

to gotowość pomocy, poświęcenia i wsparcia oraz poczucie współodpowiedzialności w obliczu czyjejś potrzeby a także dzielenie się obowiązkami i obciążeniami
Zabawa Prowadzenie głosem- omówienie pomocy i polegania na innych.
Zabawa Wiązka patyków- dzielenie się zadaniami w celu wykonania zadania.
Zabawa Babcia za dziadka, dziadek za rzepkę– współdziałanie i jego brak.


PIĘKNO

Bajka o lisie i sowie – uzmysłowienie , że piękno jest czymś niejednoznacznym, że nie wszystkim podoba się to samo.
Rozmowa na temat Najpiękniejszy kwiat- piękno jest czymś innym dla każdego z nas.

Piękne zachowania i postawy: - ratowanie innych
- troszczenie się o słabszych
-wspieranie dobrym słowem i pomocą

Zabawa Brzydki i piękny świat- wykonywanie prac na temat rzeczy pięknych i pozbawionych piękna, omówienie ich.


MĄDROŚĆ

Mądrość to celowe przyczynianie się do dobra poprzez właściwe wybory

Dokonywaniu właściwych wyborów sprzyjają:
- refleksja
-wiedza
-doświadczenie
-wyobraźnia
- sumienie

Co to są rady starszych, po co istnieją i dlaczego społeczeństwa powierzały im swoje sprawy?
Zabawa Zwierciadło mądrości- znaczenie konsekwencji naszych wyborów.
Prowadzenie rozmów dotyczących konkretnych sytuacji życiowych a pozwalających na analizę konsekwencji podejmowanych decyzji .


powrót